Tô màu giúp bé gì? 7 lợi ích có nghiên cứu và cách ba mẹ đồng hành đúng

1. Vận động tinh: nền của việc cầm bút viết chữ

Tô màu bắt bàn tay làm ba việc cùng lúc: giữ bút, điều khiển lực đè, và dừng đúng chỗ. Đó chính là các cơ và phản xạ để viết chữ ở lớp 1. Nghiên cứu của Cameron và cộng sự (2012, tạp chí Child Development) trên trẻ mẫu giáo cho thấy kỹ năng vận động tinh đầu năm học dự báo thành tích đọc và toán cuối năm, sau khi đã tính đến các yếu tố nền (xem nghiên cứu). Grissmer và cộng sự (2010, Developmental Psychology) phân tích các bộ dữ liệu theo dõi dài hạn và thấy vận động tinh lúc 5–6 tuổi là một trong những chỉ báo mạnh nhất cho học lực sau này (xem nghiên cứu).

2. Tập trung 10–20 phút vào một việc

Bé 3 tuổi thường chỉ giữ chú ý vài phút cho một việc người lớn giao; nhưng tô hình bé thích, bé ngồi 10–15 phút. Khoảng thời gian này tăng dần theo tuổi khi được lặp lại đều, và chuyển sang việc khác: nghe kể chuyện, xếp hình, sau này là làm bài.

3. Bình tĩnh và điều hoà cảm xúc

Thử nghiệm của Curry và Kasser (2005, tạp chí Art Therapy) chia ngẫu nhiên sinh viên thành ba nhóm sau khi gây lo âu: tô hình mandala, tô hình ca rô, và vẽ tự do trên giấy trắng; hai nhóm tô hình có sẵn giảm lo âu rõ, nhóm vẽ tự do thì không (xem nghiên cứu). Flett và cộng sự (2017, Creativity Research Journal) thấy tô màu mỗi ngày trong một tuần giảm triệu chứng lo âu, trầm cảm ở người lớn. Các nghiên cứu này làm trên người lớn, nhưng ba mẹ nào cũng thấy: bé đang cáu, đưa tờ tranh và hộp sáp là dịu xuống, vì có việc cho tay và mắt, có ranh giới rõ, có kết quả nhìn thấy.

4. Ngôn ngữ: tô màu là cớ để nói chuyện

“Con voi màu gì?”, “vòi voi đâu?”, “con tô cho ai?”. Với bé nói ít, tô màu là hoạt động hiếm hoi bé chịu ngồi cạnh và trả lời. Bé tự tả hình cho máy vẽ (“bé cưỡi voi qua rừng tre”) còn là bài tập nói câu đầy đủ có chủ ngữ, động từ, nơi chốn.

5. Nhận biết màu, hình, số lượng

Bé học gọi tên màu, phân biệt to nhỏ, đếm ba quả bóng, biết mặt trời tròn, mái nhà tam giác. Tô đúng màu thật (lá xanh, mặt trời vàng) là bước đầu của quan sát; tô sai màu (mặt trời tím) là bước đầu của tưởng tượng, cả hai đều tốt.

6. Tự tin và ý thức “của mình”

Tranh tô xong là sản phẩm bé làm ra và khoe được; tên bé in trên tranh làm bé nhận ra tờ của mình và giữ gìn hơn. Khen đúng cách (khen việc bé làm: “con tô kín mảng này rồi”) giúp bé sẵn sàng thử hình khó hơn.

7. Gắn kết với ba mẹ, ông bà

Tô màu là hoạt động ông bà tham gia được, không cần công nghệ: hai thế hệ ngồi cùng bàn, mỗi người một tờ. Kể chuyện cổ tích rồi tô, hay Trung Thu, Tết in tranh theo dịp, là cách truyền cho bé những chuyện của gia đình mình.

Tô màu bao nhiêu là đủ

• 2 tuổi: 5–10 phút, 2–3 lần một tuần.
• 3–4 tuổi: 10–20 phút, có thể mỗi ngày nếu bé đòi.
• 5–8 tuổi: 20–30 phút, xen với vẽ tự do và các trò vận động thô (chạy, leo, ném).
• Tô màu trên giấy ưu tiên hơn trên màn hình khi mục tiêu là luyện tay. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị trẻ 2–5 tuổi dùng màn hình không quá 1 giờ mỗi ngày với nội dung chất lượng và có người lớn cùng xem.

10 cách đồng hành để tô màu có ích thật

• Chọn hình đúng tuổi: 2 tuổi một nhân vật to, 5 tuổi có cảnh nền (tranh theo tuổi).
• Để bé chọn hình, chọn màu; ba mẹ chỉ chuẩn bị giấy bút.
• Ngồi cạnh và tô tờ của mình thay vì chỉ tay vào tờ của bé.
• Khen quá trình, không sửa màu, không tô hộ cho “đẹp”.
• Hỏi câu mở: “con này đang đi đâu?” thay vì “con tô ra ngoài rồi”.
• Cho bé tả một hình mỗi tuần để bé nói ra câu chuyện của mình.
• Giữ dụng cụ đúng tuổi: sáp to cho bé nhỏ, chì màu cho bé 5 tuổi (chọn bút màu).
• Treo tranh lên tường một tuần rồi cất vào bìa hồ sơ theo tháng.
• Dừng khi bé muốn dừng; tô màu là chơi.
• Kết hợp với kể chuyện, dịp lễ, sinh nhật để tô màu có ý nghĩa với bé.

Khi nào tô màu không giúp gì

• Ép bé tô trong hình trước 3 tuổi.
• Chọn hình quá khó, quá vụn: bé bỏ dở và tưởng mình kém.
• Dùng tô màu thay hoàn toàn vẽ tự do: bé cần cả hai, tô màu luyện tay, vẽ tự do luyện ý.
• Chấm điểm, so sánh với anh chị hay bạn.

Chọn tranh theo tuổi của béMiễn phí 3 bản tải mỗi ngày, có tên bé.